Wymiana szyby w oknie - kiedy wystarczy nowy pakiet szybowy, a kiedy nowe okno

Między szybami pojawiła się mgła, szyba pękła albo po prostu masz wrażenie, że okno zimą chłodzi pokój. Pierwsza myśl to wymiana szyby, bo wydaje się prostsza niż wymiana całego okna. Czasem rzeczywiście tak jest, ale nie zawsze. Wyjaśniamy, skąd biorą się usterki szyb zespolonych, jak odczytać oznaczenie na ramce dystansowej, ile daje nowy pakiet szybowy i kiedy rozsądniej wymienić całe okno.

Kiedy szyba nadaje się do wymiany

Para lub mgła między szybami. To znak, że pakiet szybowy się rozszczelnił i wilgoć dostała się do przestrzeni między taflami. Takiej szyby nie da się „przewietrzyć” ani osuszyć - wymienia się cały pakiet. Brytyjskie stowarzyszenie rzeczoznawców RICS zwraca uwagę, że gdy w domu rozszczelniło się kilka szyb, inne w podobnym wieku też są zagrożone.

Pęknięcie mechaniczne. Uderzenie, kamień, zbyt mocno trzaśnięte skrzydło. Tu sprawa jest oczywista.

Pęknięcie termiczne. Powstaje, gdy środek szyby nagrzewa się mocniej niż jej krawędzie schowane w ramie. Charakterystyczne jest to, że pęknięcie zaczyna się prostopadle do krawędzi szyby (opisuje to Saint-Gobain). Sprzyjają mu naklejki, dekoracje na szybie i częściowe zacienienie, np. żaluzją (Press Glass). Producenci szyb, jak ML System, wskazują w normach zakładowych, że pęknięcia termiczne nie są wadą fabryczną.

Słaba izolacyjność. Szyba jest cała i przejrzysta, ale ma 25 lat i zimą od okna wyraźnie chłodzi. To najczęstszy powód, dla którego ludzie pytają o wymianę samej szyby. W tym przypadku decyzja jest najtrudniejsza, o czym niżej.

Dlaczego pakiet szybowy się rozszczelnia

Szyba zespolona to dwie lub trzy tafle szkła połączone ramką dystansową i uszczelnione masami na obwodzie. Przez cały czas pracuje: zmiany temperatury i ciśnienia powodują uginanie się szyb (norma zakładowa Press Glass), a wysoka temperatura uplastycznia masy uszczelniające (artykuł w kwartalniku „Szkło i Ceramika”, 3/2015).

Norma EN 1279 dopuszcza pewien ubytek gazu i przenikanie wilgoci. Według opracowania w „Szkle i Ceramice” (4/2015) ubytek gazu nie może przekraczać 1% rocznie. Po wielu latach i tysiącach cykli grzania i chłodzenia uszczelnienie w końcu przestaje być szczelne. Dlatego mgła między szybami częściej pojawia się w starszych oknach.

Jak odczytać napis na ramce dystansowej

Na ramce dystansowej, czyli metalowym lub plastikowym pasku między szybami, producent drukuje oznaczenie. Sposób znakowania wynika z normy PN-EN 1279-5. Według normy zakładowej Press Glass nadruk może zawierać:

• numer normy EN 1279,
• nazwę producenta,
• datę, a nawet godzinę produkcji,
• numer partii, pozycji i zlecenia,
• skład szyby i szerokość ramki,
• rodzaj gazu, np. Ar (argon),
• współczynnik U wyliczony wg EN 673.

Zapis typu 4x16x4 oznacza szybę 4 mm, 16 mm przestrzeni między szybami i drugą szybę 4 mm. Zakres nadruku zależy od producenta, więc na starszych szybach znajdziesz czasem tylko nazwę i datę. Data przydaje się, gdy oceniasz, ile lat ma pakiet.

Ile daje nowa szyba - współczynnik Ug

Izolacyjność samej szyby opisuje współczynnik Ug. Im niższy, tym lepiej. Orientacyjnie:

• stare szyby zespolone - ok. 2,8-3,2 W/(m²K) (dane Press Glass),
• współczesna szyba dwuszybowa z powłoką i argonem - ok. 1,0-1,1, a w układzie 4T/16Ar/4T ok. 0,9 (muratordom.pl),
• szyba trzyszybowa - ok. 0,6, a najlepsze pakiety ok. 0,5.

Różnica jest więc kilkukrotna. Trzeba jednak pamiętać, że okno to nie tylko szyba. O ostatecznej izolacyjności decyduje też rama i ciepła ramka dystansowa, co opisujemy we wpisach Ug czy Uw i o ciepłej ramce.

Czy do starej ramy da się włożyć szybę trzyszybową

To częste pytanie i odpowiedź zwykle brzmi: nie wprost. Szkło float waży 2,5 kg na m² na każdy milimetr grubości (Guardian, AGC). Szyba 4 mm to 10 kg/m². Pakiet z dwóch takich szyb waży więc ok. 20 kg/m², a z trzech ok. 30 kg/m². Skrzydło i zawiasy projektowane pod dwie szyby mogą nie udźwignąć dodatkowego ciężaru.

Do tego dochodzi grubość. Pakiet trzyszybowy jest wyraźnie grubszy, a wręb szybowy w starej ramie ma ograniczoną szerokość. Niemiecki magazyn Öko-Test pisze wprost, że przy wymianie szyb w starych oknach najlepiej sprawdzają się szyby dwuszybowe, bo trzyszybowe są często za grube i za ciężkie. Czasem trzeba też wymienić okucia. Więcej o pakietach trzyszybowych przeczytasz we wpisie o potrójnym przeszkleniu.

Sama szyba czy całe okno - jak zdecydować

Wymiana samej szyby ma sens, gdy:

• rama i okucia są w dobrym stanie, a okno jest stosunkowo młode,
• uszkodzenie jest punktowe, np. jedna pęknięta lub zaparowana szyba,
• okno ma nietypowy kształt albo wartość historyczną i zależy Ci na jego zachowaniu.

Wymiana całego okna bywa rozsądniejsza, gdy:

• chodzi o poprawę izolacyjności całego domu, a nie o jedną szybę,
• rama jest stara i słabo izoluje, ma opadające skrzydła i zużyte okucia,
• planujesz termomodernizację i chcesz skorzystać z ulgi.

Öko-Test zauważa, że nowa szyba w starej ramie daje ponad dwukrotnie lepszą izolacyjność niż szyby z lat 1978-1995, ale rama dalej izoluje słabo, a koszt bywa zbliżony do nowego okna. Jest też argument podatkowy: według objaśnień Ministerstwa Finansów z 2023 roku sama wymiana szyb na zespolone nie daje prawa do ulgi termomodernizacyjnej. Ulga obejmuje wymianę całego okna, a nie jego elementów. Szczegóły we wpisie o uldze termomodernizacyjnej.

A jeśli problemem jest przeciąg, a nie szyba, często wystarczą nowe uszczelki i regulacja. Opisujemy to we wpisie wieje z okna.

Szyba bezpieczna - hartowana czy laminowana

Przy wymianie szyby warto zastanowić się, czy nie zamienić jej na bezpieczną. Szkło hartowane po rozbiciu rozpada się na drobne, tępe kawałki. Szkło laminowane, czyli klejone z folią PVB, po rozbiciu zostaje w ramie. Odporność szyb na uderzenie klasyfikuje norma PN-EN 356: klasę P2A stosuje się np. tam, gdzie liczy się bezpieczeństwo dzieci, a P4A w oknach antywłamaniowych (Press Glass). Internorm stosuje szybę P4 w oknach w klasie RC2. Więcej o tym we wpisie o oknach antywłamaniowych.

Jak wygląda wymiana szyby

Sama praca jest dość prosta, ale wymaga doświadczenia. Według opisu praktyka cytowanego przez muratordom.pl wygląda to tak: przecina się silikon, zdejmuje listwy przyszybowe, usuwa klocki i stary pakiet, osadza nowy, zakłada listwy i uszczelnia z obu stron. Przy dużych pakietach pracuje 2-4 monterów.

Kluczowe jest prawidłowe klockowanie. Klocki podporowe przenoszą ciężar szyby na ramę, a klocki dystansowe utrzymują odstęp szyby od wrębu. Dobrze rozłożone klocki chronią skrzydło przed opadaniem i zapewniają wentylację wrębu. Źle ułożone potrafią sprawić, że po wymianie szyby okno zaczyna ocierać albo trudno się zamyka.

Jeśli nowe okno - jaki pakiet szybowy wybrać

Gdy decyzja zapada na korzyść nowego okna, pakiet szybowy wybiera się razem z ramą. W oknach Internorm standardem są pakiety dwu- i trzyszybowe z ciepłą ramką dystansową. Przykładem z najwyższej półki jest okno KF 410 w wersji z certyfikatem Passive House Institute - pakiet trzyszybowy 4/18/4/18/4 z ramką SWISSPACER Ultimate. Szczegóły certyfikatu opisujemy we wpisie o oknach do domu pasywnego.

Warto też wiedzieć, jak szyba jest osadzona w skrzydle. W technologii I-tec Glazing Internorm wkleja szybę na całym obwodzie skrzydła, co usztywnia skrzydło i ogranicza jego opadanie przy ciężkich pakietach. Więcej na stronie I-tec Glazing.

Przy wyborze kieruj się nie liczbą szyb, tylko tym, czego oczekujesz: ciepła, ciszy czy bezpieczeństwa. Do sypialni od ulicy lepiej sprawdzi się pakiet akustyczny, do pokoju dziecka szyba bezpieczna, a do domu o niskim zapotrzebowaniu na energię pakiet trzyszybowy.

Rozważasz nowe okna zamiast nowych szyb?

Jeśli po przeczytaniu tego wpisu wychodzi Ci, że bardziej opłaca się nowe okno, porozmawiaj z doradcą technicznym CK Stolarka. Porównamy pakiety szybowe w oknach Internorm, dobierzemy ramę i ciepłą ramkę i przygotujemy bezpłatną wycenę. Działamy w Gdańsku, Gdyni, Wejherowie i na całym Pomorzu, a w salonie w Rekowie Górnym możesz zobaczyć przekroje okien na żywo.