Okna od podłogi do sufitu zmieniają dom bardziej niż jakakolwiek inna decyzja na etapie projektu. Salon robi się jaśniejszy, ogród staje się częścią wnętrza, a granica między środkiem a zewnętrzem się zaciera. Takie przeszklenia mają jednak swoje wymagania: przepisy dotyczące bezpieczeństwa, staranny montaż przy posadzce i przemyślaną ochronę przed słońcem. Bez tego piękny salon latem zamienia się w szklarnię, a zimą przy progu ciągnie chłodem.
Opisujemy, jak planować okna do podłogi w domu jednorodzinnym: od przepisów, przez rodzaj szkła i montaż, po wybór systemu.
Okno do podłogi, porte-fenêtre, przeszklenie stałe - o czym mowa
Pod hasłem „okna od podłogi do sufitu" kryje się kilka rozwiązań:
- Okno do podłogi otwierane - skrzydło rozwierne lub rozwierno-uchylne, którego dolna krawędź jest na poziomie posadzki. W przepisach nazywa się je portfenetrem.
- Przeszklenie stałe - nieotwierana tafla w ramie, często łączona z częścią otwieraną. Daje największą powierzchnię szkła przy najwęższej ramie.
- Drzwi tarasowe i przesuwne - wyjście do ogrodu, od klasycznych drzwi tarasowych po drzwi przesuwne wielkogabarytowe.
- Francuski balkon - okno do podłogi na piętrze, zabezpieczone szklaną lub stalową barierą, bez płyty balkonowej.
Co mówią warunki techniczne
Obowiązujące warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki (tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1225), regulują kilka rzeczy ważnych dla dużych przeszkleń. Na dzień publikacji tego tekstu trwają prace nad nowymi warunkami, które według zapowiedzi mają wejść w życie 20 września 2026 roku, z okresem przejściowym dla projektów przygotowanych wcześniej. Zanim zamówisz okna, zapytaj projektanta, według których przepisów powstał Twój projekt.
Wysokość parapetu i balustrady
Paragraf 301 mówi, że w budynkach niższych niż 25 m odległość od podłogi do górnej krawędzi wewnętrznego parapetu powinna wynosić co najmniej 0,85 m. Tę wysokość można zmniejszyć pod dwoma warunkami: okno zabezpiecza się balustradą do wymaganej wysokości albo w tej dolnej części stosuje się skrzydło nieotwierane i szkło o podwyższonej wytrzymałości.
Paragraf 298 wymienia portfenetry wśród miejsc, gdzie potrzebna jest balustrada, i podaje minimalną wysokość do górnej krawędzi poręczy: 0,9 m w budynkach jednorodzinnych i 1,1 m w budynkach wielorodzinnych. Szklane elementy balustrad muszą być ze szkła o podwyższonej wytrzymałości na uderzenia, które tłucze się na drobne, nieostre odłamki. Rzeczoznawcy architektów zwracają uwagę, że wysokość mierzy się od wykończonej posadzki, a nie od stropu, i że niski parapet potrafi zadziałać jak stopień, po którym dziecko wejdzie wyżej.
Na parterze, przy wyjściu na taras, sytuacja jest zwykle prostsza, bo przepis przewiduje wyjątek dla przyziemia i dla okien wychodzących na taras. Szczegóły dla konkretnego projektu potwierdzi projektant. Na piętrze okno do podłogi wymaga albo francuskiego balkonu, albo dolnej części stałej z bezpiecznym szkłem.
Ile okien i jakie parametry
Paragraf 57 wymaga, żeby w pokojach na pobyt ludzi powierzchnia okien liczona w świetle ościeżnic wynosiła co najmniej 1/8 powierzchni podłogi. To minimum, a nie limit. W obowiązującym załączniku do warunków technicznych nie ma już wzoru na maksymalną powierzchnię okien, który funkcjonował w wersji z 2013 roku. O tym, ile szkła zmieści się w projekcie, decyduje bilans energetyczny budynku liczony przez projektanta.
Każde okno, drzwi balkonowe i nieotwierane przeszklenie w ścianie musi mieć współczynnik przenikania ciepła Uw nie większy niż 0,9 W/(m²K). Dla okien połaciowych limit wynosi 1,1. Przy dużych taflach różnica między oknem na granicy normy a oknem z Uw na poziomie 0,6-0,7 staje się odczuwalna, bo szkła jest po prostu dużo.
Przegrzewanie latem - osłony zewnętrzne to podstawa
Przepisy wymagają, żeby budynek był zaprojektowany z ograniczeniem ryzyka przegrzewania latem. Załącznik 2 do warunków technicznych określa, że współczynnik przepuszczalności energii słonecznej całego okna razem z osłoną, czyli g, w okresie letnim nie może przekraczać 0,35. Liczy się go jako iloczyn współczynnika g samej szyby i współczynnika redukcji fC dla osłony. Wymóg nie obejmuje okien skierowanych na północ (z tolerancją 45 stopni), okien zacienionych i okien mniejszych niż 0,5 m².
Tabela w przepisach dobrze pokazuje, gdzie powinna być osłona. Dla białej żaluzji z nastawnymi lamelami współczynnik fC wynosi od 0,25 do 0,45 przy montażu wewnętrznym, a od 0,10 do 0,35 przy montażu zewnętrznym. Dla szyby o g 0,75 daje to g całego okna około 0,19-0,34 z żaluzją wewnętrzną i 0,08-0,26 z zewnętrzną. Osłona zewnętrzna zatrzymuje ciepło, zanim przejdzie przez szkło. Wewnętrzna łapie je dopiero w pokoju.
Przy oknach od podłogi do sufitu na południe i zachód warto więc od razu zaplanować rolety lub żaluzje zewnętrzne, a kasety uwzględnić w nadprożu. Dokładanie ich po wykończeniu elewacji jest trudniejsze i droższe. Dodatkowo pomaga szyba przeciwsłoneczna o niższym współczynniku g, ale ona ogranicza zyski ciepła także zimą.
Przy przeszkleniu wychodzącym na taras od południa rolę osłony może przejąć także zadaszenie tarasu, na przykład pergola z ruchomymi lamelami, w której kąt lamel ustawia się do wysokości słońca. Takie konstrukcje montuje Szklany Salon, firma z tej samej grupy co nasz salon.
Montaż okien do podłogi
Najtrudniejszy fragment okna od podłogi do sufitu jest przy posadzce. Rama musi oprzeć się na czymś stabilnym, co jednocześnie nie przewodzi ciepła, a połączenie z płytą, izolacją podłogi i hydroizolacją tarasu musi być szczelne.
- Ciepły profil podprogowy. Pod ramą stosuje się profile z polistyrenu ekstrudowanego (XPS), wielokomorowe poszerzenia z PCV albo bloczki z materiałów o wysokiej wytrzymałości. Ograniczają one mostek termiczny, który w tym miejscu powstaje zawsze, ale może być mniejszy lub większy.
- Trzy warstwy uszczelnienia. Od środka paroszczelna, w środku izolacja z pianki, na zewnątrz paroprzepuszczalna ochrona przed wodą. Warstwa wewnętrzna ma być szczelniejsza niż zewnętrzna.
- Mocowanie mechaniczne. Rama przy progu nie może opierać się tylko na piance.
- Wysokość progu przy wyjściu na taras. Wytyczne montażu opracowane dla ITB podają 150 mm jako wysokość standardową, 50 mm przy zabezpieczeniu przed opadami, na przykład odwodnieniem liniowym przed drzwiami, oraz 20-25 mm dla osób z niepełnosprawnościami. Niski próg wymaga więc przemyślanego odwodnienia tarasu.
W domach energooszczędnych coraz częściej stosuje się montaż w warstwie ocieplenia, na konsolach lub specjalnych ramach nośnych. Okno wysunięte w izolację ma lepszy rozkład temperatur na krawędziach, ale wymaga systemu, który przeniesie jego ciężar. Szczegóły opisujemy w tekście o ciepłym montażu okien.
Ciężar szkła i logistyka
Szkło waży około 2,5 kg na każdy milimetr grubości i metr kwadratowy. Pakiet dwuszybowy 4/16/4 to więc około 20 kg/m², a trzyszybowy z trzema taflami po 4 mm około 30 kg/m². Przeszklenie o powierzchni 8 m² waży samo w sobie ponad ćwierć tony, zanim doliczymy ramę. Szyby laminowane, antywłamaniowe czy grubsze tafle zwiększają tę masę.
Ile waży konkretny pakiet przy danej grubości szkła, pokazuje tabela mas szyb zespolonych przygotowana przez Winstall. To firma z tej samej grupy co nasz salon, która podaje ciężkie przeszklenia żurawiem i manipulatorem do szkła.
Duże elementy montuje się przy użyciu przyssawek próżniowych, manipulatorów do szkła albo minidźwigów. Trzeba o tym pomyśleć przed dostawą: czy sprzęt dojedzie pod dom, czy jest miejsce na rozstawienie i czy strop wytrzyma manipulator. Planując przeszklenia, zastanów się też, jak będą myte z zewnątrz, zwłaszcza na piętrze. Podpowiadamy to w tekście o myciu okien.
Jakie systemy Internorm do okien od podłogi do sufitu
Internorm na swoim polskim blogu podaje, że okna można zamówić nawet w wysokości do 3 metrów. Do dużych przeszkleń w ofercie są:
- HX 300 - przeszklenie stałe drewniano-aluminiowe z wielowarstwowo klejoną ramą, która według producenta prawie całkowicie znika w elewacji. Pozwala na taflę szkła do 10,5 m².
- HS 330 - drewniano-aluminiowe drzwi podnoszono-przesuwne. Skrzydło może ważyć do 400 kg, a w wersji STUDIO XL elementy mają według Internormu do 12 m szerokości i 17 m² szkła.
- KS 430 - drzwi podnoszono-przesuwne w wersji PCV i PCV-aluminium, z płaskim progiem, który ułatwia wyjście na taras.
- Okna z linii studio, na przykład KF 520 ze skrzydłem zlicowanym z ramą, gdzie od środka widać głównie szkło.
Szczegółowe wymiary maksymalne zależą od modelu, podziału i rodzaju szkła. Ustala się je przy projekcie konkretnego otworu.
Plusy i minusy okien do podłogi
Zalety są oczywiste: dużo światła dziennego, widok na ogród z poziomu kanapy, optycznie większe wnętrze, a zimą zyski ciepła od słońca. Wady też warto znać przed decyzją: trudniejszy montaż przy posadzce, konieczność osłon zewnętrznych od południa i zachodu, mniej miejsca na meble i grzejniki pod oknem, widoczność wnętrza z zewnątrz wieczorem oraz więcej szkła do mycia. Większość z nich rozwiązuje się na etapie projektu, a nie po przeprowadzce.
Lista kontrolna przed zamówieniem
- Czy okno na piętrze ma balustradę albo dolną część stałą z bezpiecznym szkłem.
- Czy Uw wszystkich przeszkleń mieści się w 0,9 W/(m²K).
- Czy okna od południa i zachodu mają zaplanowane osłony zewnętrzne i miejsce na kasety.
- Czy projekt przewiduje ciepły profil podprogowy i odwodnienie przy wyjściu na taras.
- Czy sprzęt do montażu dużych tafli dojedzie pod budynek.
- Jak będziesz myć szyby z zewnątrz.
